GS Nguyễn Đình Đức : người tri thức tiêu biểu của ngành giáo dục đại học Việt Nam

15-02-2017
687 lượt xem

GS.TSKH Nguyễn Đình Đức sinh ngày 11/10/1963, tại Thôn Lai Xá, xã Kim Chung, huyện Hoài Đức, Hà Nội, nguyên quán của ông ở Thôn Huề Trì, xã An Phụ, huyện Kinh Môn, tỉnh Hải Dương. Với truyền thống quê hương, gia đình cùng tinh thần hiếu học luôn thôi thúc ông học tập, nỗ lực vươn lên trong cuộc sống. Tốt nghiệp phổ thông, ông thi đỗ vào trường ĐH Tổng hợp Hà Nội và đến năm 1984, ông tốt nghiệp thủ khoa khóa 25 ngành Toán – Cơ . Với thành tích xuất sắc trong học tập, ông được trường ĐH Tổng hợp giữ lại làm cán bộ giảng dạy của Khoa. Vừa lúc đó, có chế độ cho sinh viên tốt nghiệp ĐH xuất sắc được chuyển tiếp làm NCS nước ngoài, sau nhiều cố gắng, ông đã đỗ đầu kỳ thi với số điểm cao nhất và được Bộ ĐH cử đi làm NCS tại ĐH Tổng hợp Quốc gia Matxcơva ( MGU), LB Nga. Nơi đây, ông không ngừng tu dưỡng, trau dồi bồi đắp vốn tri thức quý giá cho chặng đường sau này, những mong ngày về đóng góp cho quê hương đất nước. Tại MGU, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đã bảo vệ thành công xuất sắc luận án TS Toán lý khi mới 27 tuổi, và sau đó tiếp tục bảo vệ thành công luận án TSKH ở Viện Hàn lâm khoa học Nga khi mới 34 tuổi.

nguyen-dinh-duc-truong-nhom-nghien-cuu

Sau đó, ông được bầu làm PCT kiêm Tổng Thư ký Hội KHKT Việt Nam tại LB Nga ( 1999 – 2001), thành viên nước ngoài của Viện Hàn lâm KHTN Nga (1999) và Viện Hàn Lâm Phát minh và Sáng chế Quốc tế ( 1999), ủy viên UBTƯ Mặt trận Tổ quốc Việt Nam khóa V( 1999 – 2004). Về nước, được sự tín nhiệm của GS.VS Vũ Tuyên Hoàng, khi đó là Chủ tịch LH các Hội KHKT Việt Nam, với tài năng và uy tín của mình, GS.Nguyễn Đình Đức đã là một trong những người đứng ra vận động, sáng lập và là một trong những Phó Chủ tịch đầu tiên Hội trí thức KHCN trẻ Việt Nam ( 2004 – 2010). Ông cũng là thành viên của BCH Hội Cơ học Việt Nam, Hội Cơ học Vật rắn biến dạng, Phó Chủ tịch Hội Cơ học Hà Nội. Ông cũng từng là Trưởng ban Tổ chức các Hội nghị Khoa học quốc gia, quốc tế lớn như Hội nghị Toàn quốc về Cơ điện tử lần thứ VI ( 2012), Hội nghị quốc tế về Cơ học kỹ thuật và Tự động hóa ICEMA1 (2010), ICEMA2 (2012), ICEMA3 (2014), ICEMA4 (2016). Đặc biệt, năm 2001, ông được Tạp chí “ Who is who in the world” của Mỹ đưa vào danh mục những nhân vật nổi tiếng trong lần xuất bản lần thứ 18. GS.TSKH Nguyễn Đình Đức là Trưởng Ban biên tập Tạp chí Toán – Vật lý của ĐHQGHN từ năm 2002, và cũng từ đó đến nay chuyên san này công bố và xuất bản các công trình khoa học bằng tiếng Anh. Ông còn là thành viên Ban biên tập Tạp chí Khoa học và Công nghệ Việt Nam (của Bộ Khoa học và Công nghệ), thành viên Ban biên tập quốc tế của các tạp chí quốc tế như: Cogent Engineering (Tạp chí Scopus của Vương quốc Anh, NXB Taylor&Francis), tạp chí Journal of Science: Advanced Materialsand Devices ( NXB Elsevier), tạp chí Journal of Science and Engineering of Composite Materials (NXB De Gruyter, tạp chí ISI). Giáo sư cũng là thành viên Hội đồng chức danh giáo sư ngành Cơ học của Việt Nam.

Cùng với hoạt động giảng dạy, hướng dẫn sinh viên, học viên Cao học và NCS làm NCKH, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức còn trực tiếp chủ biên 4 đầu sách chuyên khảo và giáo trình về lĩnh vực chuyên ngành giảng dạy, nghiên cứu. Đặc biệt, ông có sách chuyên khảo về composite 3 pha được xuất bản 1000 cuốn tại Matxcơva và được cộng đồng quốc tế đánh giá cao. Bên cạnh đó, với hơn 30 năm gắn bó với các hoạt động NCKH, ông đã chọn cho mình hướng đi bền bỉ và gắn trọn vẹn với việc nghiên cứu về vật liệu composite. Loại vật liệu có độ bền cơ học cao, nhẹ và bền với các môi trường kiềm, a xít, nhiệt độ cao…Vì thế, ông đã thực hiện đề tài “ Các tiêu chuẩn bền của composite cốt sợi đồng phương” trong quá trình làm luận án tiến sỹ Toán Lý dưới sự hướng dẫn của GS.TSKH Pobedrya B.E, Chủ nhiệm BM Cơ học vật liệu composite tại ĐH THQG Matxcơva và được đánh giá rất cao. Sau đó là đề tài luận án TSKH của GS.TSKH Nguyễn Đình Đức về vật liệu composite carbon – carbon 3 pha ( nền, sợi và các hạt gia cường) có cấu trúc không gian 3Dm, 4 Dm. Những vật liệu này siêu bền, siêu nhẹ, chịu được nhiệt độ cao lên đến hàng nghìn độ và được ứng dụng mạnh mẽ trong ngành hàng không vũ trụ và tên lửa. Những phát hiện mới trong nghiên cứu về ứng xử của vật liệu composite 3 pha có cấu trúc không gian của Giáo sư đã được cấp bằng phát minh trong năm 1999.

Về nước, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức tiếp tục nghiên cứu về vật liệu composite polymer 3 pha và vật liệu nanocomposite. Đồng thời, ông cũng là một trong những nhà khoa học Việt Nam đầu tiên bắt tay vào nghiên cứu vật liệu và kết cấu FGM. Vật liệu chức năng FGM là vật liệu composite thế hệ mới, có cơ lý tính biến đổi, độ bền cơ học và bền nhiệt rất cao, vì thế được sử dụng rộng rãi trong các kết cấu của nhà máy điện nguyên tử, hàng không vũ trụ, các chi tiết máy… GS. Đức đã giải quyết thành công nhiều bài toán liên quan đến các ổn định tĩnh và động lực học cho các kết cấu tấm và vỏ bằng vật liệu biến đổi chức năng FGM, xây dựng được nhóm nghiên cứu mạnh về FGM và vật liệu composite tại ĐHQG Hà Nội, có uy tín trong cộng đồng khoa học trong nước và quốc tế. Bên cạnh đó, ông còn đề xuất phương án tính toán các kết cấu FGM có gân gia cường làm việc trong môi trường nhiệt độ. Các kết cấu tấm và vỏ FGM có gân chịu tải lực cơ học đã được nhiều tác giả trong và ngoài nước quan tâm giải quyết, nhưng dưới tác động của nhiệt độ, cả gân và kết cấu đều bị biến dạng nhiệt và đó là bài toán khó. Với nhiều năm kinh nghiệm, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đã giải quyết thành công bài toán này. Những quan điểm mới cũng như phương pháp tính toán mới và kết quả nghiên cứu của ông về ổn định phi tuyến của tấm và vỏ FGM đã được các đồng nghiệp trên thế giới công nhận và được công bố rộng rãi trên nhiều tạp chí quốc tế ISI có uy tín, và đã được ông dày công biên tập, xuất bản thành sách chuyên khảo, trên 700 trang bằng tiếng Anh năm 2014. GS.TSKH Nguyễn Đình Đức cũng là người đã đề xuất và thành lập PTN Vật liệu và Kết cấu tiên tiến và triển khai đào tạo kỹ sư trong lĩnh vực này từ bậc đại học, thạc sỹ đến tiến sỹ ở Trường Đại học Công nghệ – ĐHQGHN. Ông cũng là người đề xuất và triển khai xây dựng chương trình đào tạo thạc sỹ kỹ thuật hạ tầng tại Đại học Việt Nhật và trở thành Giám đốc đầu tiên của chương trình này.

Đặc biệt, ông đã thành công trong việc áp dụng những tính toán nghiên cứu lý thuyết của mình để đề xuất sử dụng các hạt nano titan oxit như là thành phần gia cường làm tăng khả năng chống thấm, chống giòn, chống nứt cho vật liệu composite polymer. Sáng kiến này đã được áp dụng để chế tạo đà máy tàu thủy bằng composite ở một doanh nghiệp đóng tàu của Việt Nam, đồng thời, những kết quả nghiên cứu lý thuyết và thực nghiệm của ông về nanocomposite hạt titan oxit không chỉ được đăng trên các tạp chí quốc tế ISI, mà còn được Cục sở hữu trí tuệ cấp Bằng giải pháp hữu ích. Công thức phi tuyến xác định các mô đun đàn hồi cho composite hạt nano của ông đã được cộng đồng khoa học biết đến gắn với tên “Vanin – Nguyen Dinh Duc” (GS. G.A Vanin là nhà khoa học lỗi lạc của Nga – Trưởng PTN Vật liệu composite của Viện hàn lâm Khoa học Nga và là người Thầy hướng dẫn luận án tiến sỹ khoa học của GS. Đức).

Trong suốt chặng đường nghiên cứu khoa học của mình, đến nay GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đã công bố gần 200 công trình khoa học trong và ngoài nước với 80 bài báo trên các tạp chí quốc tế ISI. Ông cũng được mời tham gia phản biện cho 40 tạp chí khoa học ISI có uy tín trên toàn thế giới, và được mời báo cáo tại các hội nghị khoa học quốc tế lớn. Ông cũng đã từng là giảng viên thỉnh giảng, giáo sư mời của các đại học danh tiếng của Vương Quốc Anh, Nhật Bản và LB Nga. Hiện nay, GS. Nguyễn Đình Đức và PTN Vật liệu và Kết cấu tiên tiến do GS phụ trách đã tiếp cận những hướng nghiên cứu rất mới và hiện đại như nano FGM, vật liệu auxetic (có hệ số Poát xông âm, có khả năng hấp thụ sóng nổ bảo vệ kết cấu – công trình), vật liệu nanocomposite ứng dụng trong năng lượng sạch và năng lượng tái tạo. GS Nguyễn Đình Đức cho biết, chiến lược phát triển của PTN trong những năm tới đây là đi vào 3 lĩnh vực nghiên cứu phục vụ thực tiễn: CivilEngineering (liên quan đến tính toán vật liệu và kết cấu cho các công trình giao thông, xây dựng và kỹ thuật hạ tầng); năng lượng mới; biến đổi khí hậu (tính toán dự báo mưa, lũ và các giải pháp thiết kế, thi công các công trình hạ tầng thích ứng với biến đổi khí hậu). Bằng nội lực và uy tín của mình, GS. Đức đã và đang có quan hệ, hợp tác bình đẳng với các nhà khoa học có uy tín trong các trường đại học hàng đầu của Nhật Bản, Hàn Quốc, Vương quốc Anh, Úc, Canada,…và GS cũng là một trong số ít nhà khoa học Việt Nam được Quỹ Newton của Viện Khoa học Công nghệ Hoàng gia Anh tài trợ nghiên cứu – hợp tác.

Trong công tác giảng dạy chuyên môn, GS.TKH Nguyễn Đình Đức cũng luôn được biết đến như là một người thầy có nhiều đóng góp quan trọng vào sự nghiệp đào tạo, bồi dưỡng nhân tài cho đất nước. Nhiều học trò được ông hướng dẫn, dìu dắt sau đó đã trở thành các nhà khoa học trẻ xuất sắc, thủ trưởng của các đơn vị lớn. Có thể nói, trọn cuộc đời mình, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức là một tấm gương sáng của sự bền bỉ, kiên trì lao động và cống hiến cho khoa học, cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo. Giáo sư là người có nhiều cống hiến đặc biệt cho sự nghiệp xây dựng và phát triển ĐHQG Hà Nội, đã trải qua nhiều cương vị quan trọng như Trưởng ban Khoa học Công nghệ của ĐHQG Hà Nội ( 2005 – 2008), Phó Hiệu trưởng trường ĐH Công nghệ ( 2008 -2012) và từ đó đến nay ông là Trưởng ban Đào tạo ĐH & Sau ĐH của ĐHQG Hà Nội. Ở bất cứ vị trí nào, ông cũng luôn tận tâm, tận lực bằng cả tâm huyết của mình hết lòng vì công việc, đưa ra những sáng kiến, giải pháp thiết thực, hiệu quả đóng góp cho sự phát triển và những thành tích xuất sắc của ĐHQG Hà Nội. Với những đóng góp xuất sắc cho khoa học, cho sự nghiệp giáo dục và đào tạo của ĐHQG Hà Nội, GS.TSKH Nguyễn Đình Đức đã vinh dự là đại biểu chính thức dự Đại hội Anh hùng và Chiến sỹ thi đua toàn quốc lần thứ VI (năm 2000, tại Hà Nội), được Đảng, Nhà nước, lãnh đạo các Bộ, ban ngành trao tặng nhiều danh hiệu, phần thưởng cao quý như : danh hiệu Chiến sỹ thi đua và Bằng khen của Giám đốc Đại học Quốc gia Hà Nội nhiều năm liền, Bằng khen của Thủ tướng Chính phủ năm 2009, danh hiệu Chiến sỹ thi đua toàn ngành giáo dục và đào tạo năm 2015. Đặc biệt, năm 2016, ông đã vinh dự được Chủ

tịch nước tặng Huân chương Lao động hạng III.

http://oracle.edu.vn/gs-tskh-nguyen-dinh-duc-nhan-tai-giup-nguyen-khi-quoc-gia-manh-len.html

 

BÀI VIẾT CÙNG CHUYÊN MỤC